OV-chipkaart
- OV-chipkaart wat is dat?
- OV-chipkaart hoe werkt het?
- Persoonsregistratie en -controle
- OV-chipkaart strijdig met vrijheid
en burgerrechten
- OV-chipkaart beter niet
invoeren
- NS genomineerd voor Big Brother
Award 2007
- Wat kunt u zelf doen om uw
privacy te beschermen?
- De voorbereiding
voor invoering van het OV-Chipsysteem
gaat gewoon door
- Bronnen
De OV- chipkaart is een Openbaar Vervoerskaart waar een
elektronische RFID-chip
in zit. In de chip kunnen allerlei gegevens worden opgeslagen.
In de chip van de OV-chipkaart ligt vastgelegd of de kaart
leeg is of dat hij met voldoende saldo of met een ‘reisproduct’
is geladen. Een enkele reis, een retour, een abonnement of ‘passagerecht’, heet
in dit systeem een reisproduct.
Het is de bedoeling dat de OV-chipkaart de elektronische
betaal- en toegangpas voor alle openbaar vervoer in Nederland wordt. Als
het OV-chipkaart systeem wordt ingevoerd, zou men voor alle vormen van openbaar
vervoer alleen nog maar met deze pas kunnen betalen.
Voor trein, bus, tram en metro zullen dan, na een bepaalde overgangsperiode, geen
strippenkaarten meer gebruikt mogen worden. Iedereen die van het openbaar
vervoer gebruik wil maken is dan verplicht om met gechipte betaalkaarten
elektronisch te betalen.
De OV-chipkaart is behalve betaalmiddel tevens een
toegangspas.
Alle stations, metro- en tramhaltes krijgen elektronische
toegangs- en uitgangspoortjes. Die poorten gaan, behoudens noodsituaties mogen
we hopen, alleen maar open voor mensen met een geldige OV-chipkaart.
Het OV chipkaart is
een initiatief van Trans Link Systems (TLS), een joint venture van de 5 grote
vervoersbedrijven. Ze zijn allen in handen van de overheid en verzorgen 80% van
het openbaar vervoer NS, Connexxion, GVB(Amsterdam), RET (Rotterdam) en HTM
(Den Haag). NS heeft 55% van de aandelen in handen, de overige vier de rest.
Het is de bedoeling dat het OVchipkaart systeem verplicht wordt gesteld voor
alle 12 vervoersbedrijven het land.
In de OV-kaart zit een chip waarop elektronisch allerlei
informatie kan worden opgeslagen. De chip is tevens een soort zendertje wat de
opgeslagen gegevens gaat uitzenden als het door zogenaamde ‘uitleesapparatuur’
wordt geactiveerd. Als de chip in de buurt van de uitleesapparatuur komt wordt
de chip automatisch geactiveerd om zijn gegevens naar het leesapparaat sturen.
Het activeren en zenden van gegevens gaat via radiogolven vandaar dat men over
Radio Frequentie IDentificatie chips spreekt.( RFID-chips zeg Er Ef Aai Die) Je hebt
allerlei soorten RFID-chips die van grotere afstanden uit te lezen zijn, maar
degene die momenteel in de OV-chipkaarten zitten gaan de gegevens die erin
liggen opgeslagen uitzenden als de kaart op
Het wordt mensen in de
voorlichting officieel afgeraden om meerdere OV-chipkaarten te hebben omdat dan
de kans groot is dat ze beide worden afgelezen en men dubbel moet betalen om
door de poort te kunnen.
Alle elektronische toegangs- en uitgangspoorten van de
stations, metro- en tramhaltes zijn voorzien van uitlees- apparaten. Als iemand
de OV-chipkaart bij een dergelijk apparaat houdt stuurt de chip uit de kaart
zijn gegevens naar de uitlezer en stelt het leesapparaat vast of de Openbaar
Vervoerskaart leeg en dus ongeldig is, of dat hij ‘is geladen met voldoende
saldo of met een reisproduct’, zoals dat in het OV-chipkaart jargon heet.
Het kaart-uitlees- apparaat controleert bij het inchecken of
er voldoende saldo of een geldig reisproduct op de OV-chipkaart staat. Als men
een geldig reisproduct heeft gaat het poortje open en van degene die met een
saldo reist, wordt bij het inchecken tijdelijk een instaptarief
van de OV-chipkaart geboekt voor het
poortje opengaat. Bij het uitchecken wordt weer gecontroleerd of de kaart van
een geldig reisproduct was voorzien en wordt van degene die met saldo reist het
verschuldigde bedrag verrekend met het instaptarief. De poorten geven met
geluids-en lichtsignalen aan of iemand goed is gecheckt en laten bij
saldoreizigers zien hoeveel geld er wordt afgeboekt en hoeveel saldo er daarna
nog op de kaart staat.
Wie wil overstappen, moet tussendoor altijd eerst in en
-uitchecken, ook wanneer men daardoor de aansluiting mist.
Mensen die iemand willen uitzwaaien of door het station naar
de andere kant van het station willen lopen zijn verplicht om een OV-chipkaart
bij zich te dragen met opgeladen ’passagerecht’. Het passagerecht moet bij een
verkoop- en oplaadautomaat op de OV-chipkaart worden geladen. Wel is het zo dat
voor een kort verblijf tussen de poorten geen kosten in rekening worden
gebracht. Bij het tijdig verlaten van het OV-chip plichtige gebied wordt
daartoe het, al afgeschreven, instaptarief weer teruggestort. Wie wil weten
hoelang men gratis in het het OV-chipkaartgebied mag vertoeven moet deze
informatie zelf vragen bij het betrokken OV bedrij
Uit Info
Kan ik nog wel door het station
lopen als er poortjes staan?
Ja, alleen heeft u dan
een OV-chipkaart nodig om toegang te krijgen tot het OV- chipkaartgebied. Als u
binnen een bepaalde tijd weer uitcheckt, worden er geen kosten in rekening
gebracht. Dit wordt het 'passagerecht' genoemd. U laadt een passagerecht bij
een verkoop- en oplaadautomaat op uw OV-chipkaar.t
In het huidige systeem betalen mensen uitsluitend voor de
rit met het openbaar vervoer. In het nieuwe systeem zou men niet alleen meer
voor de afgelegde afstand in het openbaar vervoer betalen, maar ook om toegang
te krijgen tot een station of halte.
Dat heeft tot gevolg dat overal in Nederland stukken
openbare ruimte verloren gaan en ‘OV-chipkaart-plichtige-
enclaves’ worden. Een vreemde uitwerking van wat officieel alleen een nieuw
betaalsysteem voor het openbaar vervoer bedoelt te zijn.
Hoe het systeem zich in de toekomst verder zou kunnen
ontwikkelen is niet duidelijk. Maar de huidige ontwikkelingen met betrekking tot
de RFID-chips laten zien dat het bijvoorbeeld heel wel mogelijk is dat men
gebruik zal willen maken van RFID chips die vanaf veel grotere afstanden
uitleesbaar zijn. De prognoses voor toepassing van de RFID-chip laten zien dat
het bijvoorbeeld mogelijk is dat rond 2020 iedereen die zich in een
OV-chipkaartgebied begeeft persoonlijk door beeldschermen wordt aangesproken
met op de persoon of zijn gedrag toegesneden teksten. Ook is denkbaar dat de
toegang tot het openbaar vervoer automatisch gekoppeld kan gaan worden aan
persoonsgegevens van mensen.
Persoonsregistratie – en controle
Alle
reisbewegingen worden vastgelegd.
De kaartlezers leggen bij het in- en uitchecken vast waar en
op welk tijdstip de OV-chip- reiziger door welk poortje ging. Deze gegevens
worden opgeslagen in de databestanden van de vervoersmaatschappijen om aan de
hand van deze gegevens elektronisch de reiskosten te kunnen berekenen.
Van niet-persoonsgebonden saldo-kaarten wordt op die manier
enkel vastgelegd hoeveel de reiziger dient te betalen maar bij persoonsgebonden
kaarten wordt ook het reisgedrag van mensen vastgelegd.
Wie nu met een abonnement reist, heeft vooruit betaald om op
een bepaald traject, of binnen een bepaalde periode te mogen reizen. Of men
daarvan gebruik maakt mag iedereen zelf weten. Er wordt alleen gecontroleerd of
iemand die gebruik maakt van een dergelijk abonnement inderdaad betaald heeft
voor zijn trajectabonnement, voordeeluren kaart of 60+pas.
In het OV-chipkaart systeem wordt echter niet alleen
gecontroleerd of iemand recht heeft op gebruik van zijn abonnement, maar wordt
geregistreerd waar en hoe laat de persoon daadwerkelijk van zijn abonnement
gebruik maakt. Van iedereen die met een persoonsgebonden kaart reist wordt
iedere passage van een OV- poort vastgesteld. Derhalve wordt vastgelegd waar
een persoon zich op welk moment exact bevond in trein, bus, metro, tram,
station of OVchipkaart-plichtige halte.
Deze gegevens worden na afloop van een rit of reis niet
verwijderd maar blijven opgeslagen in de databestanden van de
vervoersmaatschappijen.
Voor mensen die geen persoonsgebonden OV kaart hebben maar
wel hun OV-chipkaart automatisch laten opladen door hun bank bij een bepaald
saldo, geldt ook dat er een elektronisch spoor wordt vastgelegd van hun
reisgedrag.
Alleen van mensen die van “anonieme-wegwerp” kaarten gebruik
maken worden geen persoonlijke gegevens vastgelegd.
De persoonscontrole wordt door het nieuwe systeem drastisch
geïntensiveerd.
Om te
beginnen zullen automatisch van iedereen die het Chipkaart-plichtige gebied
inkomt of verlaat beeldopnamen worden gemaakt door de camera’s die iedere poort
gaat bewaken. Ook van mensen die zich gewoon door het station naar de andere
kant van het spoor gaan worden standaard video opnamen gemaakt.
De technologische ontwikkeling in combinatie met de digitaal
opgeslagen pasfoto’s van de persoonsgebonden OVkaarten maakt het mogelijk dat
de pasfoto’s van de OV-kaarten wordt gekoppeld aan gezichtsherkennende
camerasystemen. Die systemen zijn via software zodanig te programmeren dat ze
bepaalde mensen of groepen mensen op uiterlijk herkennen. De software kan
uiteraard ook zo worden geprogrammeerd dat bij bepaalde personen of groepen met
bepaalde kenmerken alarmbellen gaan rinkelen, poorten gesloten blijven of de
gegevens automatisch doorgeseind worden naar andere instanties.
De gewone
controle op stations en in treinen, bussen enz. blijft gehandhaafd zo luidt de
officiële OV voorlichting. Maar in feite wordt die controle geïntensiveerd
omdat de controleurs worden uitgerust met chipkaart-uitlees-apparaten. Op zich
lijkt dat niet anders dan wat op dit moment gebeurd als een controleur kijkt of
de persoon die hij voor zich heeft wel degene is aan wie een abonnement
toebehoort, maar aangezien het systeem gedigitaliseerd wordt is er een
wezenlijk verschil.
Zo zal men niet enkel controleren of iemand wel betaald
heeft voor de rit of reis maar controleert men bij saldo- reizigers in feite de
inhoud van hun portemonnee.
En in plaats van uitsluitend de gegevens van
vervoersbewijzen te controleren, kunnen met het OV-chip systeem de
persoonsgegevens van vaste klanten gecontroleerd worden via de achterliggende
gegevens uit de digitaal opgeslagen klant/persoonsregisters.
OV-chipkaart strijdig met vrijheid
en burgerrechten
1- De algehele persoonscontrole, van iedereen die met het
openbaar vervoer reist, is niet in overeenstemming met het primaire burgerrecht
dat mensen hebben om vrij te kunnen gaan en staan waar ze willen (mits ze
anderen daarmee niet benadelen). Dit recht op persoonlijke vrijheid is in ons
land in de Grondwet vastgelegd.
In internationaal verband is dit fundamentele recht op vrijheid vastgelegd in
de Verklaring van de Rechten van de Mens (EVRM), en die van de Rechten van
het Kind in het bijzonder.
2 - Het inscannen en digitaal opslaan van pasfoto’s is
volgens de Wet Bescherming Persoonsgegevens(WBP)
niet toegestaan aan derden, toch stellen de vervoersbedrijven het inscannen van
een pasfoto ter verkrijging van een abonnement of kortingskaart verplicht.
De NS werden in 1998 al
door de Registratiekamer( voorloper CBP) gedwongen om het toenmalige systeem
met opslag van pasfoto’s af te schaffen omdat dat onwettig was.
Registratiekamer 1998:
Concreet betekent dit dat indien een aspirant-kaarthouder
desgevraagd geen toestemming heeft gegeven voor het bewaren van zijn of haar
fotogegevens, deze gegevens terstond na de productie van diens kaart dienen te
worden verwijderd.
“De NS had destijds geprobeerd pasfoto’s als NAW( naam,
adres, woonplaats) gegevens te beschouwen maar daar ging de toezichthouder niet
mee akkoord. Ook toen suggereerde de NS dat ze van de toezichthouder
toestemming zouden hebben voor de wijze waarop ze persoonsgegevens wilden
verwerken, enkel vanwege het feit dat ze gemeld hadden hoe ze dat wilden doen.
In de
voorlichting over de privacybescherming van de NS anno 2007 staat, geheel
bezijden de waarheid, te lezen dat de samenwerkende OV bedrijven de eisen van
de Wet Bescherming Persoonsgegevens volgen. De tekst “de verwerking van de
gegevens zijn gemeld bij het CBP” ” Uw
gegevens zijn daarmee in vertrouwde handen”, wekt de suggestie dat
toezichthouder het
CBP akkoord zou zijn.
Het CBP is namelijk allesbehalve
akkoord met de plannen van de NS.
Uit: Wijzigingen:
NS behoudt zich het
recht voor om, waar nodig, wijzigingen aan te brengen in het privacybeleid. Dit
beleid zal echter nimmer in strijd zijn met de eisen zoals deze zijn gesteld in
de Wet bescherming persoonsgegevens. Op
www.ns.nl vindt u altijd de meest recente versie van het privacybeleid van NS.
Het Meldpunt raadt mensen aan om zich te verzetten tegen het
inscannen en digitaal opslaan van hun pasfoto door vervoersbedrijven. We vinden
dat de bedrijven het vervaardigen van persoonlijke abonnementen en
kortingskaarten mogelijk moeten maken. Het moet mogelijk zijn dat pasfoto’s,
conform de Wet Bescherming Persoonsgegevens enkel gebruik worden voor het doel
waarvoor ze zijn gemaakt. Te weten dat in dit geval enkel de originele pasfoto
aan een reizigerspas wordt gehecht. Desnoods nadat de klant zich eenmalig
persoonlijk is komen laten identificeren om vast te laten stellen dat de
persoon overeen komt met de foto.
Wie onder protest toch een pasfoto inlevert doet er
verstandig aan om een zwart-wit pasfoto in te leveren of in ieder geval een
foto die niet voldoet aan de nieuwe matrix eisen voor de paspoort en ID-kaart.
Daarmee verkleint dan tenminste de kans dat de foto rechtstreeks aan gezichtherkennende camerasystemen kan
worden gekoppeld.
3 - Omdat er teveel
protest kwam tegen een openbaar vervoer systeem waarin niemand kon ontkomen aan
het voortdurend registreren en bewaren van de gegevens van waar iemand op welk
moment zich exact bevond of had bevonden, werd de niet-persoonsgebonden kaart
ontworpen.
Het reizen met een niet-persoonsgebonden kaart
komt tegemoet aan de bezwaren van mensen die niet willen dat er continu van ze
wordt vastgelegd waar ze zich op welk moment bevinden, maar leidt tot een heel
ander bezwaar. Men wil namelijk alle kortingen en geld-terugbetaal regelingen
afschaffen voor mensen die met een niet- persoonsgebonden kaart reizen.
Daardoor zouden mensen, die aan hun privacybescherming
hechten, financieel benadeeld worden ten opzichte van mensen waar de OV
bedrijven wel continue van kunnen registreren waar ze zich bevinden en hoe hun reisgedrag
is. Dat komt er dan feitelijk op neer dat mensen voor het opgeven van hun
privacy beloond worden en dat degene die zijn persoonlijke vrijheid niet wil
opofferen voor zijn privacybescherming moet betalen.
Privacy wordt door een
dergelijk systeem in plaats van een burgerrecht een handelsproduct. Als we in dit land toestaan dat er
in burgerrechten gehandeld gaat worden, mogen we toch zonder overdrijven
stellen dat het fundament van onze rechtsstaat wordt aangetast. Het zou er toe
leiden dat het recht op persoonlijke vrijheid enkel nog maar zou gelden voor
mensen die er voor ( kunnen en willen) betalen.
- Het Meldpunt zou graag zien dat de OV-bedrijven niet ten
onrechte de term anoniem blijven gebruiken.
- Het Meldpunt wil dat er een mogelijkheid moet komen dat
mensen die niet gediend zijn van het bovenmatig vastleggen van hun
persoonsgegevens en het hinderlijk vastleggen van hun reisgedrag, gebruik
moeten kunnen blijven maken van abonnementen en kortingsmogelijkheden.
- Het Meldpunt is van mening dat mensen op grond van de Wet
Bescherming Persoonsgegevens kunnen eisen dat hun digitaal opgeslagen pasfoto,
na het aanmaken van een abonnementskaart, uit het computerbestand van de
vervoersbedrijven wordt verwijderd.
Ook het CBP is van mening dat het nergens voor nodig is, en
daarom bij wet niet geoorloofd, om alle reisbewegingen van de klanten vast te
leggen. Dhr. Kohnstamm, voorzitter van het CBP sprak zich meermalen hierover
uit en liet er tijdens de uitreiking van de Big Brother Award in september geen
misverstand over bestaan dat het CBP handhavend gaat optreden tegen de NS als
die hun privacyschendende plannen door zetten.
OV-chipkaart beter niet invoeren
De proeven met het
OV-chipkaartsysteem wijzen uit dat het systeem grote gebreken vertoont en
ontzettend veel klachten bij het publiek oplevert. Het gaat naast de principiële bezwaren over 50 verschillende
problemen van technische en financiële aard, zo blijkt uit de website
OV-Chipklacht die Groen Links 3 juli
opende en waar binnen 3 weken al 500 klachten binnenkwamen van reizigers die aan de OV-chipkaart proef
meededen.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat liet in juni 2006
al weten dat er geen uitzicht was op een goede oplossing voor de plannen van de
vervoersbedrijven om complete databases met het reisgedrag van alle
OV-reizigers te willen aanleggen. "Sinds maart zijn door mijn ministerie
gesprekken gevoerd met de NS en het CBP. Deze gesprekken zijn gescheiden
verlopen omdat er na 2 jaar overleg tussen partijen op korte termijn geen
uitzicht was op onderlinge vooruitgang op deelonderwerpen", aldus
toenmalig minister Peijs in de bijlage bij het GO-besluit voor de Chipkaart.
Reizigersvereniging Rover publiceerde in januari 2007 de grote bezwaren tegen
de OV-chipkaart en stelde voor het plan in heroverweging te
nemen. Steeds meer mensen begonnen door te krijgen wat de bedoeling was. Met
als gevolg dat consumenten zich via vereniging Rover, de Consumentenbond en de
ANWB medio 2007 steeds meer begonnen te roeren betreffende de privacy bezwaren.
Dagblad Trouw
wijdde in maart, onder de titel “NS schendt privacy met OV-chipkaart, NS wil
veel te graag weten wie wanneer reist” een artikel aan de privacyschending. De Volkskrant en De Pers wijdde in juli
artikelen aan alle problemen. Wat betreft de kwestie van de privacy aantasting was
duidelijk dat de NS niet van zins bleek zich iets van het CBP aan te trekken en
gewoon haar plannen probeerde door te zetten.
De plannen om per 1juli, en later per 1 november de OV-chipkaart in Rotterdam als enig
geaccepteerd betaalmiddel in te voeren werden uitgesteld wegens alle problemen
met het systeem. In november bleek dat de NS hun planning voor invoering ook
niet zouden halen en heeft de staatssecretaris Huizinga aan de Tweede
Kamer laten weten dat er niet aan de voorwaarden was voldaan om de strippenkaarten
te kunnen gaan afschaffen.
Het Meldpunt Misbruik Identificatieplicht constateert dat de
invoering van de OV-chipkaart in brede kring omstreden is. We achten het zeker
niet uitgesloten dat het systeem niet wordt ingevoerd als enig mogelijk betaalmiddel.
Wij zullen ons uiterste best doen om te voorkomen dat het Openbaar Vervoer
wordt ingezet als middel om de bevolking te laten registreren en controleren.
In brieven aan de
minister-president, de minister
van Verkeer en Waterstaat, de leden
van de Tweede Kamer riepen we onze bewindslieden op om af te zien van de
vermaledijde plannen. (Vooralsnog kregen we als reactie uitsluitend te horen
dat men van de bezwaren op de hoogte is).
Onze
correspondentie met de Raad van Commissarissen van het grootste betrokken
vervoersbedrijf de NS verloopt moeizaam. De enige mogelijkheid om met de NS
telefonisch of schriftelijk in contact te komen loopt via de klantenservice.
Post voor de Raad van Commissarissen van de NS dient aan de klantenservice te
worden geadresseerd, en die afdeling heeft mandaat om zelf te mogen bepalen of
ze brieven doorsturen of zelf afhandelen. Toen we uiteindelijk antwoord
kregen op onze brief, met oproep aan de NS om zorgvuldiger om te gaan met de
persoonsgegevens van hun klanten, was dat omdat het ministerie V&W de NS
had opgedragen om onze brief te beantwoorden. Het antwoord komt er op neer dat
men toegeeft in de toekomst persoonsgegevens te willen gaan vastleggen en dat
dat huns inziens allemaal best zou mogen op grond van de Wet Bescherming
Persoonsgegevens. Dit alles onder het vaandel dat de OV-chip kaart zoveel gemak
zou opleveren voor de klanten. Bovendien probeert de organisatie de eigen verantwoordelijkheid
af te doen met de mededeling dat het de NS niet is toegestaan eenzijdig af te
wijken van het gebruik van de OV-chip als enig betaalsysteem.
Afblazen dat OV-chipkaart plan is ons devies.
Natuurlijk is het zonde van de vele kosten die al gemaakt
zijn voor de voorbereiding van de OV-chipkaart, maar over de gevolgen van de
invoering, met name voor de privacy had al veel eerder en beter nagedacht
moeten worden. En beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.
Big Brother Award 2007 uitgereikt
aan NS
Voor de vijfde keer
worden de Big Brother Awards uitgereikt aan de persoon, het bedrijf, de
overheidsinstelling en het voorstel dat het afgelopen jaar bij uitstek controle
op burgers en inbreuken op privacy hebben bevorderd. Vanaf begin juli konden
Nederlandse burgers hun nominaties voordragen. De jury ontving ook dit jaar
weer vele tientallen nominaties. Hieruit zijn drie nominaties gekozen door de
jury, die wordt gevormd door publicist Karin Spaink (voorzitter),
hoogleraar computerbeveiliging Bart Jacobs, hoogleraar regulering en
technologie Bert-Jaap Koops, hoogleraar recht en informatisering Corien
Prins, juridisch adviseur Bart Schermer en advocaat Christiaan
Alberdinck Thijm.
De nominaties van dit jaar laten een aantal zorgelijke trends zien. In plaats
van gericht te handelen wordt toenemend vertrouwen gelegd in het grootschalig
en vaak ook nog centraal vergaren en opslaan van persoonsgegevens. Een aantal
genomineerden blijkt moedwillig niet te willen voldoen aan de regels op het
gebied van privacy. De opdringerigheid is met de jaren alleen nog maar
toegenomen. Tenslotte laat een aantal nominaties zien dat de overheid de burger
steeds verder profileert, categoriseert en mogelijk ook stigmatiseert.
De nominatie:
De NS lapt de verschillende adviezen over een goede
bescherming van de privacy in het kader van het elektronische OV-chipkaart
systeem aan haar laars. Iedere houder van een voordeeluren kaart wordt
gedwongen voortaan te reizen met een persoonlijke chipkaart die standaard alle
reisbewegingen registreert. De opgeslagen gegevens worden vervolgens op
individueel niveau gebruikt voor marketingdoeleinden. Een en ander is volgens
het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) in strijd met de Wet Bescherming
Persoonsgegevens. Om deze schendingen te voorkomen moet de kaarthouder zelf in
actie komen.
Het systeem is erop gericht zo min mogelijk mensen gebruik
te laten maken van een anonieme kaart.
Door het verplichte gebruik van een persoonsgebonden
OV-chipkaart voor houders van kortingsproducten is het voor de vaste
OV-reiziger voortaan kiezen tussen 'anoniem' reizen dan wel reizen zonder
korting. De anonieme reiziger kan ook geen gebruik maken van de geld-terug
mogelijkheid. Het is wederom kiezen tussen anoniem reizen en geld terug.
Het financieel benadelen van mensen die graag met een anonieme
kaart willen reizen, is voor de jury niet acceptabel. Er zijn gerechtvaardigde
redenen om gebruik te willen blijven maken van het openbaar vervoer zonder dat
het persoonlijke reisgedrag wordt opgeslagen in een database.
Het aansturen op complete databases met het reisgedrag van
alle OV- reizigers moet ook in een bredere context geplaatst worden. Sinds 1
januari 2006 geldt de Wet Vorderen Gegevens die het makkelijk maakt voor
Justitie deze gegevens op te vragen (ook van niet-verdachte burgers) in het
kader van strafrechtelijk onderzoek.
Er ligt momenteel een wetsvoorstel ter behandeling in de
Kamer dat de AIVD de bevoegdheid geeft hele gegevens-bestanden op te vragen bij
de vervoerssector. De AIVD zou zich met deze nieuwe bevoegdheden heerlijk
kunnen uitleven op de door de OV-chipkaart gegenereerde bestanden.
Het megaproject, gemanaged door het mede door de NS
opgezette consortium Translink, loopt al jaren terwijl er van alles mis blijft
vanuit het oogpunt van de privacy. De NS heeft altijd erg vaag gedaan over het
systeem en lijkt zich steeds stroef opgesteld te hebben in de verschillende
gesprekken met het CBP. In 2006 moest de minister eraan te pas komen.
"Sinds maart zijn door mijn ministerie gesprekken gevoerd met de NS en het
CBP. Deze gesprekken zijn gescheiden verlopen omdat er na 2 jaar overleg tussen
partijen op korte termijn geen uitzicht was op onderlinge vooruitgang op
deelonderwerpen", aldus voormalig minister Peijs in de bijlage bij het GO( or not go)besluit
voor de Chipkaart in juni 2006.
Het College Bescherming Persoonsgegevens heeft meerdere
malen aangegeven dat het systeem in strijd is met de wet en heeft nog steeds
kritiek op de kaart: "Naar het oordeel van het CBP bestaat er op voorhand
geen reden om van iedereen alle reisgegevens voor langere tijd vast te leggen.
[...] alleen samengevoegde reisgegevens die niet meer herleidbaar zijn tot
individuele personen [mogen] gebruikt worden voor marketing doeleinden."
De vraag is waarom de invoering van de kaart niet wordt stopgezet tot deze
problemen opgelost zijn. Afgaande op de berichtgeving van dit jaar en de
rapporten van consumenten- en reizigersorganisaties lijkt de invoering van de
kaart over het geheel genomen contrair de claim: "het leven wordt steeds
gemakkelijker".
De jury vindt de OV-Chipkaart een voorbeeld bij uitstek hoe
het niet moet. Burgers wordt een persoonsgebonden kaart door de strot geduwd.
Keuze voor anonimiteit wordt op allerlei manieren lastig gemaakt. Er wordt geen
openheid gegeven over het gebruik van de gegevens en Het voldoen aan de
privacywetgeving wordt meer gezien als deel van de PR
dan als een echte wettelijke verplichting.
De jury is van mening dat de NS als grootste participant in
het OV-chipkaart project verantwoordelijk gehouden moet worden voor
bovenstaande problemen en zich niet achter het consortium Translink kan
verschuilen. De NS krijgt
om deze redenen een nominatie voor de Big Brother Award.
Het juryoordeel:
De NS lapt de verschillende adviezen over een goede
bescherming van de privacy in het kader van de elektronische OV-chipkaart aan
haar laars. De NS is voor de jury de winnaar door deze zeer schadelijke houding
ten opzichte van de privacy van treinreizigers. De NS stak er dit jaar ook duidelijk
bovenuit gezien het aantal nominaties voor de NS dat bij de jury binnenkwam.
Iedere houder van een kortingskaart wordt voortaan gedwongen te reizen met een
persoonlijke chipkaart die standaard alle reisbewegingen registreert. De
opgeslagen gegevens worden vervolgens op individueel niveau opgeslagen, bewaart
en gebruikt. Het systeem zoals dit nu wordt ingevoerd, is volgens het College
Bescherming Persoonsgegevens (CBP) niet in overeenstemming met de Wet
Bescherming Persoonsgegevens. Op de uitreiking stelde CBP voorzitter Jacob
Kohnstamm dat tot handhaving zal worden overgegaan als de NS de OV-chipkaart
ongewijzigd invoert.
De jury vindt de OV-chipkaart bij uitstek een voorbeeld hoe het niet moet.
Burgers wordt een persoonsgebonden kaart door de strot geduwd. De keuze om niet
in detail met het reisgedrag in de systemen terecht te komen, wordt op allerlei
manieren lastig gemaakt. Er wordt geen openheid gegeven over het gebruik van de
gegevens en de privacywetgeving wordt in het geheel niet serieus genomen. De
jury is van mening dat de NS als grootste participant in het
OV-chipkaartproject verantwoordelijk gehouden moet worden voor bovenstaande
problemen en zich niet achter het consortium Translink kan verschuilen. De NS
wint de Big Brother Award in de categorie Bedrijven.
Wat kunt u zelf doen om uw privacy
te beschermen?
Klanten van
de Nederlandse Spoorwegen die hun abonnement voor dit jaar betaalden, maar geen
toestemming aan NS gaven om hun pasfoto in te scannen en digitaal op te slaan
krijgen voortdurend aanmaningen dat men verplicht is om een pasfoto in te
leveren. Klanten die weigeren om hun pasfoto in te leveren als die wordt
gebruikt om inscannen en digitaal op te slaan, krijgen aanzeggingen dat NS het
abonnement gaat beëindigen. Laat u niet intimideren: Wie al betaald heeft kan
gewoon met korting te blijven reizen maar doet er verstandig aan om en ten
bewijs dat men recht heeft op de korting/ het abonnement een kopie van het
betaalbewijs/ de afschrijving bij u te dragen om desgevraagd de controleurs te
tonen.
De NS verstrekte in gevallen dat mensen nog een jaar vooruit
betaald hadden een ‘tijdelijke pas- zonder pasfoto- voor de duur van 3
maanden”en stelt zich daarna op het standpunt dat NS geen passen zonder pasfoto
zou kunnen verstrekken. Dat is pertinent onjuist en enkel een kwestie van
onwil. Wie geen pas heeft maar aan de hand van betaalbewijzen in de trein met
controleurs in discussie moet wordt belemmerd in zijn reisgenot. Het is voor
het controlerende personeel ook belastend. Kaart dat aan.
De NS probeert klanten met dit klant onvriendelijke gedrag
over te halen om toch maar hun pasfoto in te leveren. Men schroomt niet om
weigerachtige klanten vervolgens brieven te gaan sturen met de mededeling dat
de N.S. voornemens is het betaalde bedrag te restitueren.
De klant moet er alert op zijn dat hij dit niet accepteert.
Mensen die door deze situatie in de problemen komen raden we
aan om de geschillencommissie voor
het openbaar vervoer in te schakelen.
De NS vraagt er waarachtig om als je nagaat dat ze in 1998
door initiatief van Little
Brother is teruggefloten en in juli 2007 als bewijs dat ze altijd
zorgvuldig met persoonsgegevens zou zijn omgegaan, aanvoert dat NS” nooit
betrokken is geweest bij enige procedure aangespannen door een klant op
basis van de wet bescherming persoonsgegevens of de voorganger de wet
persoonsregistraties”.
Een juridisch
beleidsmedewerker van het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft ons laten weten dat het zijns inziens
ook mogelijk moest zijn om van de NS te verlangen dat ingescande pasfoto’s na
het maken van een abonnementskaart uit het digitale bestand verwijderd
worden.
1 - We raden mensen aan om niet te accepteren dat
vervoersbedrijven een digitale opslag van de ingescande pasfoto in hun data
bestanden opnemen. Ook niet als u in ruil daarvoor de eerste OV-chipkaart
gratis krijgt.
Schrijf een
brief naar de directie van de betreffende vervoersmaatschappij en beroep u op
de Wet Bescherming Persoonsgegevens. Biedt aan dat u bijvoorbeeld geen bezwaar
heeft als uitsluitend de oorspronkelijke pasfoto aan de kaart gehecht wordt als
hij maar niet digitaal wordt opgeslagen, of eis van te voren de toezegging dat
de foto na het vervaardigen van de abonnementskaart wordt verwijderd uit het
databestand.
Er zijn ook mensen die toch maar een pasfoto
opsturen al zijn ze er tegen dat deze wordt ingescand en opgeslagen maar dan in
iedere geval een zwart-witte, die niet van voren is gemaakt en waar ze lachend
opstaan. Dat is niet principieel, maar beperkt praktisch wel enigszins de
mogelijkheid om de digitale kopie te
kunnen inzetten voor gezichtsherkennende camerasystemen.
Wie zijn
pasfoto al heeft aangeleverd en pas later ontdekt dat deze wordt gebruikt voor
het maken van een scan en digitale opslag, en zich dus pas achteraf realiseert
wat de consequenties daarvan zijn, kan op grond hiervan de directie
aanschrijven en eisen dat de pasfoto alsnog wordt verwijderd.
Het verdient aanbeveling
om in brieven te vermelden dat men ‘formeel juridisch’ eist dat de digitale
pasfoto opslag wordt verwijderd. Het is ook verstandig om van dergelijke
brieven een afschrift te sturen naar het College Bescherming Persoonsgegevens
en het ministerie van Verkeer en Waterstaat en eventueel ook aan de
Consumentenbond of ROVER. Dit omdat de bedrijven de brieven anders via
onderafdelingen klantenservice proberen af te doen. Met name de directie van de
NS is zodanig afgeschermd dat schriftelijk contact enkel mogelijk is via het
schrijven naar de klantenservice terwijl de klantenservice de bevoegdheid heeft
om zelfstandig te bepalen of ze brieven wel doorsturen naar de directie. Zo
kreeg het Meldpunt pas antwoord van de NS, nadat deze door het ministerie
verplicht waren om antwoord te geven.
2- Maak uw bezwaren kenbaar tegen de plannen om van alle
reizigers die met persoonsgebonden kaarten reizen tot in lengte van dagen hun
reisgedrag vast te leggen. Bedenk dat politie en justitie, op grond van de Wet
Vorderen Gegevens sinds 2005 ongelimiteerd over alle gegevens van iedereen
kunnen beschikken, zodat het iedere goedwillende oppassende burger kan
overkomen dat er een justitieel dossier
van hem wordt aangelegd, zonder dat hij een strafbaar feit heeft gepleegd of
van enig strafbaar feit wordt verdacht en zonder dat hij daar zelf weet van
heeft. Wie er buiten deze sectoren nog meer over uw gegevens kan komen te
beschikken is niet meer te volgen. De vervoersbedrijven beweren natuurlijk dat
ze de gegevens niet doorgeven en zich aan de wet houden, maar de ervaring leert
dat databestanden op verlerlei wijze toch in handen komen van mensen die niks
met uw gegevens nodig hebben.
3- Maak bezwaar tegen het voornemen van de NS om
persoonlijke gegevens van mensen voor commerciële doeleinden te gaan gebruiken
en teken daarbij aan dat het de omgekeerde wereld is dat u hiertegen moet
protesteren in plaats dat zijzelf eerst toestemming vragen, zoals dat volgens
de wet hoort.
De voorbereiding voor invoering van
het OV-Chipsysteem gaat gewoon door
- In juli 2007 besliste
het Europese Parlement dat gemeenten en provincies het Openbaar Vervoer aan
bedrijven mogen uitbesteden, maar dat niet hoeven te doen.
Dat vereenvoudigd de zaak niet
omdat de organisatie van de betrokken vervoersbedrijven die het OV-chipsysteem
zouden moeten gaan uitvoeren steeds meer van elkaar gaan verschillen. Zo wil
een stad als Den Haag het vervoer niet blootstellen aan de vrije marktwerking
van het liberalisme, terwijl de boel in Utrecht al is overgedaan aan
Connexxion, welk bedrijf binnen de kortste keren werd opgekocht en nu eigendom
is van een Frans bedrijf.
- Alsof er geen vuiltje aan de lucht was accepteerden RET,
NS en Connexxion juni 2007 het OV-Chipkaart systeem officieel. “Daarmee is de
weg vrij voor het aanhaken van andere transporteurs”, heette het. De
Rotterdamse stadsvervoerder RET liet weten dat de proef geslaagd was en dat er
inmiddels al een miljoen OV-chipkaarten in omloop zijn. Het AD berichtte vervolgens dat
de OV-chip klaar is voor landelijk gebruik en niemand had het er in eerste
instantie over dat de proef niet geslaagd is, en dat de vermelding van de miljoenste kaart suggereert dat het systeem
al in werking is terwijl het om gratis proefkaarten gaat. Wel werd door de OV-
lobby extra stevig ingezet op het uitbreiden van de proeven met gratis OV.
Onder het motto dat je een gegeven paard niet in de bek mag kijken is de
verwachting dat weinig kritiek te verwachten is vanuit de hoek van de mensen
die gratis zo’n kaart krijgen.
Zoals eerder vermeld kwam Groen Links in juli met spectaculaire
tegenberichten.
Dat leidt weliswaar tot commotie en uitstel van de
verplichte invoering in het Rotterdamse, maar de voorbereidingen gaan
onverdroten verder.
- Op 11 juli tekenen
de NS en de overheid een investeringsovereenkomst voor 5 nieuwe treinstations,
die OV-terminals gaan heten.
De pers
besteedt vervolgens veel aandacht over hoe deze treinreis-terminals in Arnhem,
Breda, Den Haag, Rotterdam
en Utrecht eruit gaan
zien. Er is volop aandacht voor de commerciële formule, of wel voor de bijna
oneindige manier waarop mensen er zoal hun geld kunnen spenderen. Het is de
bedoeling dat het voormalige staatsbedrijf NS er veel geld gaat verdienen met
de exploitatie van allerhande winkels, horeca, kantoren,
cultuurcentra, kinderopvang, strijkservice, fitness, casino’s of wat er nog
meer te verzinnen valt. Alles via
uitbating van het NS dochterbedrijf Servex bv. Het bedrijf wat op het station
ook nu alle winkels runt door AH, Bruna Burger King e.d. voor ‘de formule’ te
betalen maar het personeel van de verschillende winkels zelf in dienst te
heeft.
Met geen
woord rept de overheid de NS of de pers over het feit dat alle activiteiten van
reizen, winkelen, bioscoopbezoek, bezoek van fitness of kinderopvang, gebruik
van kantoorruimtes enz. allemaal binnen het OV-chipplichtige gebied zijn
gepland. Enkel voor de te bouwen woningen is in een eigen opgang voorzien, maar
verder wordt iedere reiziger, bezoeker, passant en werknemer tot op de minuut
geklokt en gefilmd bij incheck en uitcheck.
Er wordt
als promotie gesproken over het feit dat de ‘Schipholplaza’s een belangrijke
functie binnen de gemeenten moeten gaan vervullen’, maar dat de bewoners in
feite gewoon een groot stuk openbaar gebied kwijt raken schijnt niemand op te
vallen.
Wat wel
belangrijk gevonden wordt is dat Madurodam al een maquette van station Utrecht
CS heeft onthuld. (en fouten in het originele ontwerp ontdekte).
- Op bestaande stations wordt ondertussen naarstig
doorgewerkt aan het bouwen van de OV- poorten. Ze zijn nog niet in werking maar
de obstakels die opgesierd worden met posters “OV-Chipkaart- stuk voor stuk
sluiten wij de poorten” versperren reizigers al wel een vrije doorgang.
Maar het goede nieuws is dat de strippenkaarten
voorlopig gewoon geldig blijven en de invoering per 1-1-2009 niet door
gaat.
Op 28
december 2007 demonstreerden hackers op het Chaos Computer Congres in
Berlijn hoe ze de geheime code van de Mifare-chip, die in de OV-chipkaart wordt
gebruikt hadden gekraakt. De demonstratie
video staat op internet.
Doordat de beveiliging van de RFID-chip is gebroken kunnen
de gevolgen enorm zijn. De fabrikant verkocht namelijk al 2 miljard stuks van
de bewuste chip, waaronder er in Nederland al 2 miljoen in omloop zijn
voor de OV-chipkaarten.
Kaarten waarvan nu blijkt dat ze, tamelijk eenvoudig keer,
op keer gratis op te laden zijn en waarvan ook duidelijk is dat alle
persoonlijke gegevens van de kaart, met goedkope uitleesapparatuur, voor
iedereen uitleesbaar worden ( en eventueel ook te manipuleren zijn).
Translink systems, het bedrijf dat in Nederland de
OV-chipkaart invoert, vindt het nog te vroeg om te oordelen. Het wacht op de
analyse van de Nederlandse chipproducent NXP – voorheen de chipsdivisie van
Philips. Volgens Translink is de fraudegevoeligheid van het OV-chipkaartsysteem
niet in het geding, omdat er ook ‘andere maatregelen zijn genomen’, maar Rop
Gonggrijp, Nederlands bekendste hacker, oordeelde onmiddellijk dat deze
chipkaarttechnologie stuk en niet meer te gebruiken is.
Daarmee zou het OV-chipkaartsysteem dan definitief de nek om
zijn gedraaid.
Reizigersvereniging Rover vindt dat het gebruik van de
ov-chipkaart direct moet worden opgeschort. ‘We vrezen dat je nu een kaart
kunnen kopiëren en zo kunt reizen op kosten van een ander. Elektronisch
zakkenrollen dus. Volgens ons is het niet de bedoeling dat reizigers financiële
risico's lopen’, aldus Rover.
GroenLinks
wil advies hierover van De Nederlandsche Bank. Alle andere wettelijke
betaalmiddelen moeten goedgekeurd zijn door de bank, is de redenering. Als de
Staat de beveiliging van de kaart niet kan garanderen, moet de uitgifte
stilgelegd worden.
Dinsdag 15- 1-2008 leidde het nieuws dat de
OV-chipkaart gekraakt was tot chaotische taferelen in Den Haag:
- De betrokken vervoersbedrijven probeerden tijdens een
persconferentie het imago van de ov-chipkaart op te krikken.
- Staatssecretaris Huizinga liet weten dat TNO opdracht
heeft gekregen om onderzoek naar de veiligheid van de OV-chipkaart te doen.
En beloofde dat TNO
dit onderzoek door onafhankelijke deskundigen zal laten controleren.
- Voorzitter Kohnstamm van het College Bescherming
Persoonsgegevens (CBP) sprak intussen schande over de wijze waarop de
Amsterdamse
vervoerder GVB( die experimenteert in de metro) omgaat met persoonsgegevens.
Hij dreigde met boetes omdat ‘de
fase van
vrijblijvend overleg ruimschoots voorbij is’.
- Alle vervoerders (inclusief de NS) beloofden daarop direct
dat ze tot
2010 stoppen met het inzamelen van privégegevens.( waarbij
men overigens de
ingescande pasfoto’s buiten schot wil laten)
- In de commotie van de onveilige gebleken chip blijkt uit
alle uitlatingen dat geen van de betrokken partijen, noch de pers, oog heeft
de
4 aspecten waardoor het OV-chipsysteem de privacy aantast.
Op 10 maart
onthulden Duitse onderzoekers dat zij er in geslaagd waren om de sleutel van de
Mifare chip te achterhalen en daarmee OVkaarten konden lezen, kopiëren en de informatie
ervan te wijzigen. Op die manier bleken zij het
reissaldo van medepassagiers te kunnen stelen.
Dit maakte korte metten met de bevinding van het TNO
onderzoek op 29 februari toen men stelde dat de kraak van de chip weinig
risico zou opleveren omdat de opgeslagen gegevens niet makkelijk te hacken
zouden zijn.
TNO gaat nu opnieuw onderzoek doen naar de veiligheid van de
OV-chipkaart.
De staatssecretaris kreeg medio maart
van de Tweede Kamer nog steeds groen licht om de OV-chipkaart plannen door te
zetten, al zien steeds meer kamerleden niets in de reddingspogingen voor
het systeem.
Vooralsnog gaat de staatssecretaris ervan uit dat de
OV-chipkaart slechts voor een deel is gekraakt en dat de kaart veilig genoeg is
totdat er over twee jaar een nieuwe kaart komt.
Ze heeft toegezegd dat het nieuwe TNO onderzoek in april
klaar zal zijn en dat de universiteit van Londen opdracht heeft gekregen voor
een contra-expertise.
Op 12
maart wordt bekend gemaakt dat men op de Radboud universiteit in
Nijmegen de tweede beveiliging van de OVchipkaart heeft gebroken. Binnen een
paar seconden kan men, met een allerdaagse labtop, na het afluisteren van één
transactie met een OV-chipkaart kunnen alle geheime sleutels kraken en zo de
beschikking krijgen over alle gegevens, zoals details over de gemaakte reizen
en het saldo op de kaart.
14 maart worden de uitslagen van de contra-expertise uit
Londen naar de Tweede Kamer gestuurd. De nieuwe kraakmethode uit Nijmegen is
hierin al verwerkt. Op 23 april staat het OV-chipkaart debat gepland.
- 10-3-2003
Nu.nl Nieuw onderzoek OV-chipkaart
- Staats Courant, 15-01-2008
- Volkskrant
16-1-2008 Strippenkaart brengt reiziger overal
- Registratiekamer
uitspraak 1998
- Little
Brother bestrijdt grote broer – Omslag ZOZ, 35 jan 2000
-Website Translink- Mobis tien gouden regels voor verwerking persoongegevens
- BOF nieuwsbrief
OV-chipkaart van start zonder duidelijkheid over privacy (21.06.2006)
- OV bedrijven kibbelen - Nederlandse
Mededingingsautoriteit, nr. 3 november 2006
- Publiciteitscampagne OV-chipkaart
- ROVER luidt
noodklok Rover dossier over
OV-chipkaart 2002 - heden
- CBP advies over de chipkaart & privacy (maart 2006- Openbaar vervoer / NS schendt privacy met ov-chipkaart ( Trouw 19.04.2007) - BOF nieuwsbrief OV-chipkaart door Tweede Kamer ondanks privacy bezwaren (05.07.2006)
- heroverweging OV-chipkaart Rover 10-1-2007
- 30-4-2007 130
stations op slot voor niet reizigers - Dagblad van het Noorden
- OV-Chipkaart in het kort, CBP, laatst gezien (14.08.2007)- Website OV-chipklacht.nl van Groenlinks
- 3-6-'07
brief Meldpunt aan Raad van
Commissarissen NS
- brief
7-6-07 brief Meldpunt aan minister
van Verkeer en Waterstaat
- brief
10-6-07 brief Meldpunt aan leden Tweede Kamer
- brief
10-6-2007 brief Meldpunt aan de minister-president
- antwoord NS 26-7-2007
- proeven met gratis OV -Volkskrant 19-6-2007
- gratis
ouderen experiment – raadscommissie vervoer enz. Amsterdam
- 22-6-2007 AD OV-Chipkaart
klaar voor landelijk gebruik
- 23-7-2007 De Pers OV-chipkaart is
een groot fiasco
- 25-7-07 Volkskrant
vertraging OV-kaart Rotterdam dreigt.
- 16-8-2007 Nu.nl
SP-Tweede Kamerlid Emile Roemer meent dat De OV-chipkaart gedoemd is te
mislukken, hij heeft het over een reddingsplan
- September 2007 Big Brother Award Nederlandse Spoorwegen
- OV-chipkaart kampt met tal van
gebreken 29
september NRC
- 7-11-07 Invoeringsdatum 1 januari
2009 uitgesteld Persbericht
Translink
- 7-11-2007 Barneveldse
krant ¾ regio’s haalt invoerdatum niet
- 26-11-2007, Trouw
NS schenden het privéleven
- 27-11-2007 Trouw
OV chipkaart is een gevaar voor de privacy
- 8-1-2008 Volkskrant
geheime code van OV-chipkaart ligt op straat
-
Ministerie
van Verkeer en Waterstaat
- Klantenservice OV-chipkaart
- Connexcion klantenservice
- GVB klantenservice
- HTM Consumentenlijn
- NS Klantenservice
- RET
Helpdesk OV-chipkaart
- College Bescherming Persoonsgegevens CBP
- Geschillencommissie Openbaar
Vervoer
- Landelijk Overleg Consumentenbelangen Openbaar Vervoer (
LOCOV )
